مصاحبه

 

بی شک عاشورا یکی از برترین و بزرگترین رخدادی است که در آسمان شیعه و حتی تاریخ بشریت به عنوان یک تابلوی تمام نمای هدایت و معیار تمییز حق و باطل جلوه می نماید و در این بین بسیاری مسئله ظهور و قیام آخرالزمان را نشات گرفته از قیام عاشورا می دانند. در این خصوص به منظور بررسی این موضوع ومسائل پیرامون آن به محضر یکی دیگر از روحانیون این خطه عالم پرور رسیدیم ، حجت الاسلام رنجبر امام جمعه محترم شهرستان لاهیجان که یکی از علمای آگاه این دیار می باشند . ضمن تقدیر از ایشان که دعوت دست اندرکاران عهد را پذیرفتند، مشروح این گفت و شنود به شرح ذیل می باشد : عهد - به عنوان اولین سوال خودتان برای خوانندگان عهدی ما بیشتر معرفی بفرمایید : بنده حامد رنجبر متولد 1344 هستم و تقریبا از دوره دبیرستان وارد حوزه شدم، از سال 1360 تا 1380 در حوزه علمیه قم بودم بعد از گذراندن سطوح عالی در حوزه ، قریب به 10 سال درس خارج فقه و خارج اصول و تفسیر را از بزرگان حوزه فراگرفتم و از شهریور 1380 به عنوان امام جمعه لاهیجان مشغول به خدمت می باشم و از سال 1376تا کنون ارتباط فرهنگی ، سیاسی و دینی مستمری با دانشگاهها چه در تهران و هم اکنون در استان دارم . عهد- قیام عاشورا دارای چه ویژگی های برجسته ای می باشد و اگر بخواهیم این واقعه را با قیام امام زمان (عج) و یاران آن حضرت بررسی کنیم ، چه مشخصه هایی در این خصوص قابل تبیین می باشد؟ من بحث عاشورا و قیام امام حسین (ع) را یک ماکت از قیام حضرت ولی عصر(عج) می دانم . تعبیری که برای امام حسن (ع) و امام حسین (ع) وارد شده « قاما اوقعدا » است و این دو امام مشهور به قیام هستند و یکی از نامهای امام زمان نیز قائم است یعنی کسی که قیام می کند ، وقتی متولی قیام امام باشد، آنگاه آن قیام ویژگی خاصی پیدا می کند. در بحث قیام معمولا ما با یک نهضتی روبرو هستیم که امام قصد دارد منطقه ای را اصلاح کند یا تفکری را در یک نقطه ای اصلاح نماید ، ولی در خصوص قیام امام حسین (ع) ، این یک قیام جامع الاطراف است باید در همه ویژگی های اسلامی و انسانی اصلاح صورت پذیرد . یکی از بخش ها، اصلاح اجتماعی است ودرخصوص اصلاح اجتماعی مهمترین بخش اصلاح حکومت و حاکمان است . اگر جامعه ای علاوه برهمه ویژگی های مثبت ، دارای حاکمان صالح نباشد آن جامعه روی سعادت نخواهد دید . شاید افرادی باشند که در محدوده روابط خویش دارای سعادت ورفاه ظاهری باشند ولی کلیت جامعه روی سعادت نخواهد دید ، ساختن جامعه و محیط بر عهده حکومت هاست و از حاکمان برمی آید . عاشورا یک قیام اصلاحی به تمام معناست به همین دلیل است که ما به امام عصر(عج) لقب مصلح می دهیم .در بحث قیام امام زمان (عج) نوع سلوک یاران آن حضرت با امام درست مانند رفتار یاران امام حسین (ع) با آن حضرت می باشد. مطلبی که در سخنرانی ها کمتر به آن توجه می شود نوع سلوک یاران امام حسین (ع) با آن حضرت هست ، سلوک یاران امام با ایشان سلوک آمرانه و اطاعت به مولی نیست .این مسئله امری قابل دقت است که حتی در کتابها هم کمتر بدان توجه شده است ،امام حسین (ع) به کسی امر نکرد که شما حتما بیاید و با من در کربلا باشید ، حتی بیعت را هم از دوش یاران برداشت ولی آنها گفتند که ما از شما دست برنمی داریم ، مفهوم این کلام آن است که اگر شما درعمق وجودتان به این باور رسیده اید که باید قیام کنید و اصلاح کنید ، بامن همراه شوید وگرنه من به شما چیزی نمی گویم و از شما چیزی نمی خواهم و اجباری را تحمیل نمی نمایم . این چیزی است که ما در بحث ظهور امام عصر(عج) بدان نیاز داریم ، همه چشم دوخته ایم که حضرت بیاید و اصلاح صورت گیرد، درحالی که حضرت نگاه می کند که چقدر یار دارد، آیا یاران خود مصلح هستند و اهل قیام هستند ،این حلقه مفقوده بین دونهضت یعنی قیام عاشورا و نهضت اصلاحی وعده داده شده است . حرکت امام حسین (ع) حرکت اطاعتی نیست ، حرکت تبعیتی است . امام فرمود : من بیعت نمی کنم ، یاران هم گفتند ما بیعت نمی کنیم دقیقا همان کاری را می کنند که امام انجام می دهد . در بحث امامت بعضی این سوال را مطرح می کنند ، کسانی که در زمان امام حسین (ع) در مدینه یا جهان اسلام بودند ، حتی از بستگان خود امام مثل عبدالله بن جعفر داماد حضرت یا محمد حنفیه و کسان دیگر ، که اینها همراه حضرت قیام نکردند ، بعضی اینها را چون با امام به کربلا نیامدند جهنمی می دانند ! این سخن درستی نیست فقط کسانی که در مقابل امام ایستادند و جنگیدند و درصف دشمنان امام بودند ، خداوند آنها را لعن کرده است ، ولی آنها که دشمنان حضرت نبوده اند ولی همراه امام به کربلا نیامدند به آن درجه معرفتی نسبت به امام نرسیدند، آنها به درجه معرفتی که حبیب بن مظاهر یا مسلم بن عوسجه رسیده اند نایل نگشتند . به قول امام آنها افرادی هستند که دین را برای دنیای خود می خواهند که امروزه هم در عموم مسلمانان این مسئله را مشاهده می کنیم . ولی باید دید ما نسبت به دین چه وظیفه ای داریم ؟! بعضی فکر می کنند که اگر نذری بدهند یا روضه ای برپا کنند تکلیف تمام می شود، در حالی که فداکاری برای دین یعنی رفتاری که یاران امام حسین (ع) در کربلا نسبت به تبعیت از امام خودشان داشته اند و به کمال رسیده اند . باید به آن درجه از معرفت و شناخت رسید . عهد – اگر بخواهیم یک ویژگی شاخص برای یاران امام حسین (ع) ذکر نماییم که یاران امام عصر(عج) نیز باید از این ویژگی برخوردار باشند ، چه صفتی را بیان می نمایید . شاخص در زندگی یاران امام حسین (ع) خود حضرت هست ، معیار امام است . ما یک مشکلی که داریم و در مباحث معرفتی نیز رسوخ کرده این است که ما دیدی تجریدی نسبت به معارف داریم ، یعنی مفاهیمی از دین را استخراج می کنیم و به آن باور داریم و افراد رابا آن ها می سنجیم و در خصوص آنها قضاوت می کنیم ، ولی در خصوص امام این مسئله جواب نمی دهد . در بحث امام خود امام موضوعیت و محوریت دارد . مثالی برای شما ذکر می کنم ؛ احترام به قرآن برهمه واجب است و همه مسلمانان باید به قرآن احترام بگذارند ، اما وقتی امام محور باشد و امام دستور می دهد که باید به قرآن روی نیزه اعتنایی نکرد ، دیگر آن مفهوم یا حکم تجریدی که در ذهن شماست جوابگو نخواهد بود ، اولویت و مبنا امام است . کسی که به چنین باوری نرسیده باشد از دیدگاه ما شیعه نیست . در کربلا این مفهوم ظهور عینی پیدا کرد . اگر به این درجه از معرفت برسیم که برای نجات دنیای امروز مُضطَر به شخصیت الهی هستیم که متصل به حضرت حق باشد و قدرت اصلاح امور را داشته باشد، آنگاه بخش عمده ای از مسیر را طی کرده ایم . باید این اضطرار را که با معرفت حاصل می شود ، تقویت کرد . اگر بخواهیم شاخص ترین ویژگی یاران امام حسین (ع) را که بی شک در یاران امام عصر(عج) نیز وجود دارد بیان نماییم ؛ مسئله امام محوری و تبعیت محض از امام است . عهد- آیا با توجه به افزایش معرفت ها و تکامل انسانها در گذر زمان ، تفاوتی میان یاران امام عصر(عج) و شهدای کربلا وجود دارد ؟ بی شک ارتباط یاران امام حسین (ع) با حضرت در عاشورا یک نمونه اعلای معرفتی است . ولی آنچه که در خصوص یاران امام عصر(عج) باید بدان توجه داشت این نکته است که یاران امام عصر محصور در زمان نیستند زیرا بحث رجعت در اینجا مطرح می شود ، بنابراین وقتی می گوییم یاران امام زمان؛ یعنی تمامی افرادی که در طول تاریخ انبیاء و امامت از حضرت آدم تا حضرت نوح (ع) و پیامبران الهی حتی حضرت اسماعیل (ع) ، همه در میدانی خاص که پرچمدار امام زمان (عج) است حضور پیدا می کنند .ولی حقیقت درک این مسئله برای مایی که محصور در زمان هستیم قدری مشکل است هرچند ممکن است به آن باور داشته باشیم . یاران امام عصر(عج) صاحب رتبه اند. شما در یاران امام عصر(عج) ، حضرت عیسی (ع) که از پیامبران الوالعزم است را دارید یا حضرت خضر یا حضرت ادریس (ع) و حتی انبیائی که دعاکردند « واَلحقنی باالصالحین » . مثل حضرت یوسف یا حضرت ابراهیم (ع) که با تمام مقامات خویش ، حتی مقام امامت (بقره/ آیه 124) می گوید؛ خدایا! مرا از صالحین قراربده! و خداوند در پاسخ می فرماید : « و انّه للآخرۃ فی الصالحین » . آیا مقام صالحین بالاتر است؟ این آخرت به چه معناست؟ آیا این آخرت به معنی قیامت است ؟ این آخرت به معنی قیامت نیست ، بلکه معنی آن آخرالزمان است. در آخرالزمان تمام صالحین به پرچمداری امام عصر(عج) ظهور پیدامی کنند، چیزی که بسیاری از انبیا و امامان آرزو کرده اند که در زمان ظهور همراه موعود باشند و یکی از دلایلی که به امام عصر(عج) اباصالح می گویند نیز همین است ؛ یعنی پدر صالحین . صالحین کسانی هستند که در ادبیات قرآنی از آنان به شایستگان تعبیر می شود، در حالی که صالحین یعنی وارثان زمین ، همانطور که قرآن می فرماید: «لقد کَتبنا فِی الزَبور مِن بَعد الذِّکر انَّ الارضَ یَرثُهاعبادیَ الصّالحون » (انبیاء، آیه 105) عهد- در خصوص دشمن شناسی در مکتب عاشورا و انتظار چه مواردی را می توان بیان کرد؟ جا دارد یک مطلبی را در اینجا مطرح کنیم که کمتر بدان پرداخته می شود . وقتی می گوییم حضرت ابراهیم(ع) و حضرت عیسی (ع) یاران حضرت ولی عصر(عج) می شوند وجزء صالحین هستند و این باور شیعه است ، همه اینها یک ویژگی مهم داشتند و آن ویژگی این است که همه اینها در زمان خود با یک طاغوت و یزیدی مبارزه کرده اند . یک ویژگی مهم اجتناب از طاغوت و بندگی خداست . در زمان خودمان نیز یکی از شاخص های مهم دینداری اجتناب از طاغوت است . حال گاهی طاغوت یک فرهنگ است و شخص نیست مانند حضرت شعیب که با گرانفروشی مبارزه کرد و یا گاهی طاغوت ، یک شخص است مثل زمان حضرت موسی (ع) که با فرعون مبارزه کرد . لذا شمر و یزید امروز را نباید در یک شخص جستجوکرد ، مثلا اگر طاغوت صدام باشد آنگاه که صدام کشته شد بگوییم دیگر همه چیز تمام شد، نه؛ طاغوت ممکن است جورج بوش باشد یا شرکت های چندملیتی ، لابی های صهیونیستی و یا رسانه های تبلیغی غرب . یک مسلمان باید عالم به زمان باشد و دست های پنهان را ببیند. مبارزه هم صرفا جهادی نیست، مبارزه فرهنگی ، اقتصادی وسیاسی هم مبارزه است . اما اگر بخواهیم امروزه شاخص مطرح کنیم باید همان باورهای دینی را ملاک قرار دهیم . یکی از آن شاخص ها بندگی خداست یعنی باید دید که آیا اطاعت از خدا وجود دارد ؟ و شاخص دیگر اجتناب از طاغوت است ، یعنی موضع فرد در راستای طاغوت است یا مخالف آن . عهد- بعضی با استفاده مقوله عاشورا مثل اعلای رابطه یک ماموم با امام خویش را حضرت ابوالفضل (ع) معرفی می نمایند و معتقد هستند که شیعه ی امام زمان (عج) هم باید اینگونه باشد. نظر شما در این رابطه چیست ؟ بله به یقین عالی ترین رابطه یک ماموم با امام خویش ، رابطه حضرت عباس (ع) با مولایش حسین بن علی (ع) است . و همه باید سعی کنیم که به آن درجه اعلاء برسیم که حد کمال ماست . ولی شما امروز یک امام غائب دارید ، بنابراین شما باید بتوانید شیعه ای باشید که الهام از امام بگیرید و قلب شما جایگاه و مأمن امام باشد، این کار آسانی نیست . بگذارید بنده نقلی را که خودم از زبان آیت الله بهجت شنیده ام برایتان بیان نمایم . ایشان فرمودند شخصی در مشهد بود ، به قلب خود مراجعه کرد دید امام عصر(عج) در مشهد تشریف دارند ، دوباره به قلب خود مراجعه نمود فهمید که حضرت قصد ورود به بارگاه امام هشتم (ع) را دارند، دوباره به قلبش مراجعه کرد که ببیند حضرت از کدام در وارد حرم می شوند ، در را نیز پیدا نمود. می خواهم اتصال نیّت ها را بیان کنم ، خود را به آن در رسانید ، دید که چهارنفر از در وارد شدند، در اینکه کدام امام زمان است متحیر ماند . کسی که این قدر نیّت او با نیّت امام نزدیک بود. در دلش گفت حتما یکی ازآنها حضرت است دنبال آنها به راه افتاد ، یکی از آن چهار بزرگوار روکرد به آن مرد و گفت که حضرت تا دم در بیشتر به شما اجازه همراهی نداده اند برگردید در ضمن ، من یکی از یاران امام هستم و شما من را اشتباه گرفته اید. اگر این مطلب را خودم شخصا از آیت الله بهجت نمی شنیدم هیچ وقت نقل نمی کردم . این نحو از اتصال کاری مشکل و دو طرفه است و نیازمند مراقبت بسیار در اعمال و رفتار. عهد- در کربلا ما مولفه هایی داریم مانند ایثار که مصادیق بسیاری از آن در عاشورا به وقوع پیوست ، در مکتب انتظار این ایثار و جانفشانی چگونه محقق می گردد؟ طبق روایات ، این که ما گوشه ای بنشینیم و بگوییم حضرت بیایند وجامعه اصلاح گردد این گونه نیست ، یقینا احتیاج به حرکت و عمل است . تلاش و قیام امام و صالحان در مدت طولانی ادامه خواهد یافت و کراماتی نیز به وجود می آید . در قیام و حرکت است که معیارها مشخص می شود و لذت وکمال در این حرکت است . حقیقت ایثار و فداکاری در میدان نبرد خود را نشان می دهد و در خصوص یاران حضرت خود به خود غربال صورت می گیرد و خود حضرت زمینه را آماده خواهند نمود . کربلا هم همین طور بود، اگر شما یک درصد باشید و دشمن 99 درصدجامعه ، باید بایستید و مقاومت کنید . عهد – با توجه به مطالب مذکور آیا در زمان ظهور کسانی خواهندبود که همچون حادثه کربلا در گوشه ای عزلت بگزینند و خود را به بهانه های مختلف از کارزار برهانند ؟ ازحضرات معصومین حدیثی وارد شده به این مضمون که ؛ چشمهای شما را خیره کردیده اید که حضرت بیاید ، حضرت تشریف نمی آورند حتی « الاندر فی الاندر» تا از شما نماند اندر در اندر ، یعنی تمام انسانها غربال می شوند تا خالص ها بمانند . در ضمن اینگونه نیست که وقتی صالحین حرکت می کنند همه چیز را نابود کنند یا همه را بکشند. پرچمدار اینها هستند ولی آنها در حرکت و قیام خویش خیلی ها را جذب می کنند و بسوی حق می کشانند ولی آنهایی که در لشکر مخالفان هستند با آنها مبارزه صورت می گیرد . حتی در روایات آمده که وقتی حضرت ظهور می کنند ، آنقدر اتفاقات رخ می دهد و حتی پس از ظهور آگاهی و معرفت دهی صورت می گیرد که طرفداران معلوم می شوند و همه آنهایی که در شک وتردید هستند حقیقت را درمی یابند و نیز دارد که پس از آن دیگر توبه پذیرفته نمی شود ، این چیز عجیبی است که حتی توبه پذیرفته نخواهد شد چون آنقدر همه چیز روشن و معلوم می گردد که اگر کسی در صف دشمنان ماند دیگر برگشتی در کار نخواهد بود و اصلاح پذیر نیست . در پایان از اینکه وقت خودتان را در اختیار دست اندرکاران نشریه عهد قراردادید بسیار از شما سپاسگزاریم و آرزوی توفیق از خداوند منان برایتان خواستاریم .